blog sportrevalidatie jan 2021

Lymfoedeem is voor veel fysiotherapeuten een ver-van-mijn-bed-show, dat geldt vooral voor de aangeboren variant: primair lymfoedeem. Maar herkenning en behandeling van overmatig vocht is essentieel om complicaties en mobiliteitsproblemen te voorkomen. In dit blog lees je meer over lymfoedeem en waarom kennis hierover ook voor kinderfysiotherapeuten van wezenlijk belang is.

30 maart 2021 | Auteur: Nick Muhren | Leestijd: 4 minuten


Restklacht
Lymfoedeem is vooral bekend als restklacht na verschillende oncologische behandelingen, zoals na borstkanker. Bij de bestralingen of tijdens een operatie raken lymfevaten soms beschadigd, waardoor het lymfesysteem slechter functioneert en vocht minder goed kan worden afgevoerd. Deze vorm van niet-aangeboren lymfoedeem wordt ook wel secundair lymfoedeem genoemd. Het ontstaat echter niet alleen na kankerbehandelingen; secundair lymfoedeem kan ook ontstaan na een infectie, na een operatie of als gevolg van veneuze pathologie, zoals bij ernstige spataderen.

Primair lymfoedeem
Bij aangeboren lymfeafwijkingen spreken we over primair lymfoedeem. Het lymfestelsel is dan niet toereikend, bijvoorbeeld als er bij een genetische afwijking een lymfestelsel wordt ontwikkeld met anatomische en/of functionele gebreken. Patiënten met deze aangeboren vorm van lymfoedeem ervaren naast de zwelling vaak ook tintelingen en een stuwingsgevoel in ledematen als gevolg van een slecht functionerende vochtafvoer. Vrouwen kampen vaker met primair lymfoedeem dan mannen.

Volwassenen
Bij primair lymfoedeem ontwikkelen de eerste klachten zich meestal tussen het 15e en 35e levensjaar. Hoewel het oedeem vaak beperkt blijft tot de benen, kan de impact op het fysieke én mentale gestel groot zijn. Wetenschappers hebben goede hoop dat gentherapie zich de komende decennia verder ontwikkelt en genezing van primair lymfoedeem op den duur mogelijk wordt. Tot die tijd zijn patiënten aangewezen op behandelingen die de klachten zoveel mogelijk terugdringen.

Oedeemtherapie
In eerste instantie richt de oedeembehandeling zich op het reduceren van het vocht: manuele lymfedrainage, compressie(kousen), zwachtelen en zelfmassage kunnen het oedeem verminderen. Door de pompfunctie van de spieren draagt regelmatig bewegen ook bij aan de vermindering van lymfoedeem. Oedeemfysiotherapeuten – fysiotherapeuten met een aanvullende lymfoedeemopleiding – en huidtherapeuten kunnen daarnaast helpen door informatie en advies te geven en te zorgen dat patiënten weten wat ze wel én juist niet moeten doen.

 

blog kinderen gedrag 1 maart 2021 2

Kinderen
In uitzonderlijke gevallen uit primair lymfoedeem zich al direct na de geboorte. Zo zijn de lymfevaten van baby's met het Hennekam-syndroom te wijd, waardoor ze bij hun geboorte al een opgezet gezicht en gezwollen armen en benen hebben. Baby's met de ziekte van Milroy krijgen vaak zwelling in de voeten en onderbenen en bij jongetjes ontstaan er soms ook vochtophopingen in de balzak. Er zijn echter meer voorbeelden waarbij afwijkingen in het erfelijk materiaal (DNA) bij pasgeboren kinderen kunnen leiden tot primair lymfoedeem.

Behandeling
Om ernstige complicaties en mobiliteitsstoornissen te voorkomen, is het essentieel om baby's en kinderen met primair lymfoedeem snel te behandelen. Manuele lymfdrainage, zwachtelen en elastische maatkousen voor de benen kunnen zelfs op zeer jonge leeftijd al helpen. Voor de kinderfysiotherapeuten en -oefentherapeuten is het vooral belangrijk om lymfoedeem bij baby's en kinderen te herkennen. Niet alleen om gericht te kunnen verwijzen; kennis over de behandelmogelijkheden zorgt er ook voor dat ze hun patiënten en hun ouders goed kunnen voorlichten over wat hen te wachten staat.


Masterclass 'Primair lymfoedeem: diagnostiek en behandeling'

Wil je meer weten over lymfoedeem? Dan is de Masterclass 'Primair lymfoedeem: diagnostiek en behandeling' misschien iets voor jou. Je leert niet alleen welke rol genetica speelt bij lymfatische afwijkingen, maar ook wat de impact is op het leven van lymfoedeempatiënten en hoe je volwassenen en kinderen met primair lymfoedeem zo goed mogelijk kunt begeleiden.

De masterclass op donderdag 29 april 2021 zit boordevol lezingen van vooraanstaande specialisten. Experts uit het St. George’s Hospital in Londen en ziekenhuis Nij Smellinghe in Drachten praten je tijdens deze interactieve dag bij over de laatste inzichten en de uitkomsten van jarenlang onderzoek.

Ik wil graag meer informatie
 


Webinar 'Waarom klinimetrie essentieel is voor goede zorg aan lymfoedeempatiënten'

Op maandagavond 19 april 2021 praat prof. dr. Nele Devoogdt je vanaf 19.30 uur bij over het meten van veelvoorkomende stoornissen bij lymfoedeempatiënten. Daarna bespreken Tom Zee en Bert Verdonk wat dit betekent voor de dagelijkste praktijk door die klinimetrie te koppelen aan verschillende patiëntprofielen.

Tijdens de interactieve live-uitzending vanuit de NPi-studio in Amersfoort is ruimte voor inbreng van kijkers: met de live Q&A-functie bepaal je zelf een stuk van de inhoud.

Ik wil graag meer informatie

webinar lymfe


Webinar 'Fit aan de start bij een oncologische behandeling'

Op woensdagavond 19 mei 2021 bespreken fysiotherapeuten Jaap Dronkers, Elja Reijneveld en Duncan Leistra de laatste ontwikkelingen op het gebied van prehabilitatie van o

ncologische patiënten. Ze bediscussiëren preoperatieve zorg voor oncologische patiënten in brede zin en geven advies om dit in te passen in de reguliere zorg zodat patiënten optimaal hun behandeltraject ingaan.

Ook bij deze live-uitzending vanuit de NPi-studio in Amersfoort werken we met een live Q&A-functie waarmee kijkers zelf vragen kunnen stellen en een deel van de inhoud van de webinar bepalen.

Ik wil graag meer informatie

webinar fit


2nd International Conference on Physical Therapy in Oncology (ICPTO)

Op 3 en 4 mei 2021 organiseren we samen met de Deense Fysiotherapiebond het tweede oncologiecongres (ICPTO) met als thema 'When research meets clinical practice'. Het hele congres vindt online plaats en kent vier hoofdthema's:

  • Frailty, muscle function and muscle structure
  • Lymphedema
  • Palliative care
  • Bone mets

Inschrijven kan nog tot 15 april 2021


Meer lezen?

Ervaringen van kinderen en adolescenten met primair lymfoedeem
Eerste twee dagen oedeemtherapie zijn het effectiefst


Geschreven door: Nick Muhren MSc, sportfysiotherapeut en vakreferent bij NPi
Datum: 30 maart 2021