blog procesmatig adem ontspanning buik borst handen

Hoe pas jij adem- en ontspanningstherapie toe in jouw werk als psychomotorisch therapeut? Dat vroegen we aan Els Anthonissen, die de Methode van Dixhoorn gebruikt in het lichaamsgerichte werk met haar cliënten. In dit blog lees je haar werkwijze.

24 januari 2024 | Auteur: Els Anthonissen | Leestijd: 3 minuten


 

In mijn werk als psychomotorisch therapeut (voor de cliënten van het Centrum voor Angst en Dwang, onderdeel van het Vincent van Gogh Instituut te Venray) gebruik ik voor het lichaamsgerichte werk vooral de Methode Van Dixhoorn.


Waarom?

Eenvoud van instructies en basisprocedure

  1. De instructies zijn eenvoudig, toegankelijk en door iedereen uitvoerbaar, zowel in de sessies als thuis of elders.
  2. De instructies bevatten 2 determinanten, enerzijds de aandacht (meest vluchtige structuur) anderzijds het skelet (meest harde en meest veilige structuur). Beiden zijn goed te koppelen, want de aandacht bij het skelet houden lukt gemakkelijk en geeft veiligheid.
  3. De instructies zijn omschreven in precies te volgen stappen, net voldoende om verandering te laten ontstaan.
  4. De instructies zijn volgens de volgende basisprocedure opgebouwd:
    1. Voelen
    2. Doen
    3. Voelen en Vergelijken.
  5. Op basis van dit laatste kan er cognitieve herstructurering plaatsvinden. Hiermee hebben we dan de dan de TRIADE van de psychomotorische therapie te pakken: Handelen – Voelen – Denken.
  6. Het gaat in feite om een gesprek voeren met het eigen lichaam en alles wat gevoeld wordt is oké. Lichaamsgevoel en lichaamsbewustwording worden aangesproken.
  7. Er wordt niet op verandering aangestuurd. Als therapeut laat ik dat helemaal open. Hierdoor krijgt de cliënt de ruimte om zelf de veranderingen te constateren en op zijn manier onder woorden te brengen. De cliënt ontdekt als het ware zijn eigen proces, meestal dat proces dat op dat moment voor hem/haar heilzaam is, of waar de cliënt op dat moment aan toe is. Hierdoor wordt de autonomie van de cliënt versterkt.

Zeven processen die leiden tot interne zelfregulatie van spanning

Er zijn in de Methode Van Dixhoorn zeven processen omschreven die leiden tot interne zelfregulatie van spanning. Een globale doelstelling die vaak bij behandeling wordt geformuleerd is: je eigen therapeut worden. Dit komt erg overeen met het zoeken van mogelijkheden voor zelfregulatie.

De volgende processen zijn de wegen naar zelfregulatie:

  1. Lichaamsbewustwording
  2. Spanningsvermindering
  3. Functioneler bewegen
  4. Functioneler ademen
  5. Herstel van evenwicht
  6. Aandachtsverschuiving
  7. Cognitieve herstructurering.

 


Het gaat om het eigen levende lijf, om het meest basale: adem, skelet en spieren.”

Els Anthonissen


 

Indicaties of doelstellingen voor psychomotorische therapie worden vaak geformuleerd in deze termen. Een paar voorbeelden:

  1. cliënt staat te ver van het eigen lichaam af, voelt niet genoeg wat er in het lichaam borrelt, dus meer lichaamsbewust worden
  2. de spierspanning is te hoog, zoek eens naar mogelijkheden om meer te ontspannen
  3. de cliënt ademt te snel en te hoog, cliënt leert gemakkelijker ademen.

Echter in mijn behandeling stuur ik niet aan op die doelstelling, ik laat de veranderingen open en probeer het samen met de cliënt onder woorden te brengen. De cliënt zoekt als het ware zijn eigen proces tot verandering. Dit geeft de cliënt vertrouwen, want er wordt niet iets gevraagd wat niet kan op dat moment. En voor mij als therapeut geldt dat ik beter aansluit bij de mogelijkheden van de cliënt op dat moment. Hier laat ik dus het lineair behandelen los en ga procesmatig handelen.

Het gaat om het eigen levende lijf, om het meest basale: adem, skelet en spieren.
Juist als hierin iets verandert ten gunste, en men is er zich van bewust, dan heeft dat vaak een groot effect: de generalisatie gaat gemakkelijk.

  1. Als iemand ervaart dat het ademen gemakkelijker gaat als de controle losgelaten wordt, dan kan de cliënt dit ook op andere levensgebieden ervaren.
  2. Het ervaren van tijd genoeg om te ademen en het rustgevende van een adempauze ervaren, zet vaak aan tot het vaker nemen van pauze door de dag heen.


👥 Els Anthonissen
psychomotorisch therapeut


Opleiding ‘Procesmatige adem- en ontspanningstherapie’

Wil jij je (verder) specialiseren in ademhaling en ontspanning? In 2024 kun je starten met deel 1, 2 of 3 van de opleiding ‘Procesmatige adem- en ontspanningstherapie’ volgens de Methode van Dixhoorn.

In deel 1 van de opleiding leer je om adem- en ontspanningsinstructies te geven vanuit een procesmatige benadering. Ook leer je diverse manuele technieken toe te passen ter bevordering van de ontspanningsrespons en ter beïnvloeding van het adempatroon.

Let op: deel 1 start op 25 maart 2024, inschrijven kan nog!

Ik wil graag meer informatie over deel 1 van de opleiding

 


Quotes van cursisten

  • Ik vond het heel fijn en leerzaam dat er zoveel tijd was om vooral zelf te oefenen en te ervaren wat de oefeningen met je doen.
  • Een heel andere manier van denken over zorg, de procesmatige aanpak, maar wel één die veel beter bij me past dan het in de zorg gebruikelijke lineaire model."
  • Fijne cursus, veel geleerd, mooie groepsdynamiek.


Meer lezen?

Mindfulness en training vermindert kankergerelateerde vermoeidheid
Verbeteren patiënten met Cystische Fibrose hun houding door gerichte therapie?
Diagnostiek bij kinderen met inspanningsgerelateerde ademhalingsklachten kan beter
Lekker geslapen? Het belang van een goede nachtrust voor CVA-patiënten
Buikdrukverlagende training verbetert tonus en continentie


Redactie door: Michael Schermer | NPi
Datum: 24 januari 2024